Tham dự buổi làm việc có đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An; đại diện các phòng chuyên môn thuộc xã Hưng Nguyên; cán bộ phụ trách lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; Bí thư Chi bộ, Trưởng xóm, Trưởng Ban công tác Mặt trận xóm Tân Nhượng và đại diện hai dòng họ.

Tại buổi hòa giải, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã thông qua nội dung kiến nghị của dòng họ Phạm và dòng họ Nguyễn Dặm; đồng thời các bên cung cấp, trình bày những tài liệu liên quan đến nguồn gốc ngôi mộ.

Theo tài liệu và gia phả do dòng họ Phạm cung cấp, cách đây hơn 500 năm, ông Phạm Văn Minh, quê Phú Điền, xã Hưng Phú (cũ), đến dạy học và lập nghiệp tại làng Yên Nậu, xóm Hồng Hà, xã Hưng Thông (cũ). Sau khi qua đời, ông được an táng tại khu vực Đồng Đen. Qua nhiều thế hệ, con cháu dòng họ Phạm duy trì việc thắp hương, tảo mộ và chăm sóc phần mộ vào các dịp lễ, Tết.

Ông Phạm Xuân Trình, đại diện dòng họ Phạm cho biết, phần mộ đã được tu sửa lớn 3 lần. Tháng 10/1992, con cháu dòng họ đổ bê tông trùm lên phần mộ. Ngày 20/8/1998, dòng họ dựng bia và tấm bia này hiện vẫn còn. Sau đó, dòng họ Phạm làm đơn xin phép UBND xã Hưng Đạo (nay thuộc xã Hưng Nguyên) xây dựng hàng rào bao quanh khu vực phần mộ và được địa phương đồng ý.

Trong khi đó, căn cứ gia phả, tư liệu của dòng họ và nội dung đạo sắc được dịch năm 1997, dòng họ Nguyễn Dặm xác định cụ tổ Nguyễn Dặm, quê xã Ước Lệ (nay thuộc xã Hưng Nguyên), được an táng tại khu vực Đồng Đen. Nhiều năm qua, con cháu dòng họ vẫn duy trì việc thăm viếng, chăm sóc và thắp hương tại khu vực này. Theo đại diện dòng họ Nguyễn Dặm, năm 1998, khi dòng họ chuẩn bị xây dựng, tôn tạo phần mộ thì phát hiện dòng họ Phạm đã tu sửa và dựng bia tại đây.

Tại buổi hòa giải, ông Nguyễn Văn Hoành, 70 tuổi, trú tại xã Nghĩa Hưng, đại diện dòng họ Nguyễn Dặm, cho biết gia phả của dòng họ đã bị cháy, hiện chỉ còn bản sắc phong liên quan đến cụ Nguyễn Dặm. Ông cho biết hằng năm con cháu vẫn đến khu vực Đồng Đen thắp hương. Ông cũng cung cấp một số thông tin, hình ảnh cá nhân liên quan đến ngôi mộ, trong đó cho biết năm 1973 được cha đưa về thăm quê và ngôi mộ; đến năm 1992, ông còn lưu giữ một số hình ảnh liên quan.

Đại diện dòng họ Phạm, ông Phạm Xuân Trình cho biết, nhiều năm qua dòng họ Phạm biết việc con cháu họ Nguyễn đến thắp hương tại ngôi mộ và không ngăn cản. Tuy nhiên, dòng họ Phạm cho rằng việc đặt bia mang tên dòng họ khác trong khuôn viên phần mộ mà dòng họ xác định là mộ tổ là không phù hợp. Dòng họ Phạm không cản trở việc dòng họ Nguyễn đến hương khói, nhưng đề nghị di dời tấm bia.

Tại buổi làm việc, đại diện cơ quan chuyên môn đã phân tích, đánh giá các tài liệu do hai dòng họ cung cấp.

Đồng chí Trần Văn Hữu- cán bộ Phòng Quản lý di sản, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, cho biết gia phả dòng họ Phạm được bảo quản khá tốt, ghi chép cụ thể về các đời và được lập ngày 16/12/1848. Nội dung gia phả có ghi khu vực an táng cụ ông tại Đồng Đen, đồng thời đề cập quê quán, quá trình lập nghiệp của cụ.

Đối với các tài liệu do dòng họ Nguyễn Dặm cung cấp, đồng chí cán bộ Phòng Quản lý di sản cho biết đạo sắc phong ưu binh năm 1783 thể hiện việc ông Nguyễn Dặm được sắc phong khi còn đi lính ở khu vực phía Bắc. Tuy nhiên, tài liệu này không thể hiện vị trí an táng của ông sau khi qua đời.

Phát biểu kết luận buổi hòa giải, đồng chí Nguyễn Văn Đàn-  Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên, cho biết ngay sau khi tiếp nhận đơn kiến nghị, địa phương đã tổ chức kiểm tra thực tế khu vực ngôi mộ. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, khu vực Đồng Đen trước đây có diện tích rộng. Sau những năm 1960, địa phương quy hoạch lại khu vực này, phần lớn các ngôi mộ được đưa về an táng tại nghĩa trang xã Hưng Đạo (cũ).

Qua xem xét các tài liệu, UBND xã Hưng Nguyên nhận thấy gia phả do dòng họ Phạm cung cấp có nhiều thông tin cụ thể nhưng chưa xác định được tọa độ, vị trí chính xác của ngôi mộ. Trong khi đó, các tài liệu do dòng họ Nguyễn Dặm cung cấp, gồm một số hình ảnh và sắc phong, cũng chưa đủ cơ sở xác định vị trí chôn cất.

Do đó, tại thời điểm hòa giải, địa phương chưa có đủ căn cứ để xác định ngôi mộ là phần mộ tổ của dòng họ nào. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên đề nghị hai dòng họ tiếp tục tìm hiểu, bổ sung các tài liệu liên quan; đồng thời giữ nguyên hiện trạng ngôi mộ trong thời gian chờ xác minh. Địa phương cũng đề nghị hai bên tiếp tục trao đổi, bàn bạc để tìm tiếng nói chung, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Trường hợp các bên không thống nhất được phương án giải quyết, có thể tiếp tục kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định.

Kiều Hoa